4.17.2017

ජපන් කතා - කසල බැහැරකිරීම

මේ දවස් වල කුණු කතා ගොඩක් ඇදෙන නිසා, ජපානයේ කැලිකසල කළමනාකරණය පිලිබඳ මගේ අත්දැකීම් ටිකක් ලියා තබන්නට හිතුව.

ජපානයේ කැලි කසල ඇතුළු බොහෝ දේ පාලනය සිදුවන්නේ දිස්ත්‍රික් (prefecture) ආණ්ඩුව මගින්. නමුත් කැලි කසල බැහැර කිරීමේ ක්‍රමවේදය නම්, එකම දිස්ත්‍රික්කයේ තියෙන නගර සභා අතරත්, ඇතැම් විට වෙනස් වෙනවා. ඉතින් ඒ නිසා මම මේ ලියන දේ මුළු ජපානයටම අදාළ නොවෙන්න පුළුවන්. මම මේ ලියන්නේ මගේ දිස්ත්‍රික්කයේ, මගේ නගරයේ, අපි කසල බැහැර කරන  හැටි.

ජපානයේ නීතිය අනුව, අපි මුලින්ම ගෙදරක පදිංචි උනාම, ඒ ගෙදර අයිති නගර සභාවට ගිහින් අපේ නව පදිංචිය දැනුම් දෙන්න ඕන. එතකොට, ඔවුන් අපේ හැඳුනුම් පත ඉල්ලාගෙන, පොඩි paper work එකකින් පස්සේ අපේ හැඳුනුම් පතේ පසු පිටේ, අපේ නව ලිපිනය මුද්‍රණය කරලා, නැවත අපට ලබා දෙනවා. පිටරටක ඉඳන් / වෙන නගරයක ඉඳන් ඇවිත් අලුත් නගරයක පදිංචි වෙනවා නම් හෝ, එකම නගරයක් තුල පදිංචිය මාරු කරනවා නම් හෝ, මේ කටයුත්ත අනිවාර්ය කරුණක් නිසා, ඕනෑම කෙනෙක් අලුත් ගෙදරට ඇවිත් මුල් සති දෙක ඇතුලත, අනිවාර්යෙන් ම නගර සභාවට යැවෙනවා. ඒ ගියාම, අපට මෙන්න මේ සටහනත් ඔවුන් ඒ ගමන්ම ලබා දුන්නා.






ඔතනින්, එදිනෙදා උයල ඉවර වෙන දේවල්, කිළුටු පෙඟුණු කඩදාසි දවටන, වගේ නිතර එකතු වෙන combustible කුණු, සතියට දෙපාරක් එකතු කරන් යනවා. දිරාපත් වෙන, ආහාර ද්‍රව්‍ය සහිත මේ කුණු, ගොඩක් දවස් තියන් හිටියොත් ගෙදර ගඳ ගහන නිසා වෙන්න ඇති. රෝස පාටින් දක්වලා තියෙන්නේ මේ ගොණුව තමයි.

ප්ලාස්ටික් හා පොලිතීන් අඩංගු වෙන, කහ පාට ගොණුවට දැමිය හැකි ප්ලාස්ටික් වර්ග, පහසුවෙන් අඳුනගන්න උදව් වෙන්න, සියලු ප්ලාස්ටික් බෝතල් වල (PET නොවන) හා ප්ලාස්ටික් දවටන වල, නිෂ්පාදකයින් විසින්ම යොදන යම්කිසි සලකුණක් තිබෙනවා. ඒ සලකුණ තමයි ඔය කහ පාට කොටුව ඇතුලේ දක්වලා තියෙන්නේ. ඒ නිසාම, බීම බෝතලයක, චිප්ස් පැකට් එකක, ඕනෑම එකක, ඒ බීම/චිප්ස් නිෂ්පාදකයා විසින්ම, ඒ සලකුණ මුද්‍රණය කරලා තිබෙනවා. එතකොට අපි ඒ සලකුණ තියන බෝතලය හෝ දවටනය, හෝදලා, පිරිසිදු කරලා, කහ පාට බෑග් එකේ දාන්න ඕනේ. මේ කහ පාට බෑග් එක, සතියකට වරක්, එකතු කරන් යනවා.

පිරිසිදු කඩදාසි, සෝදා වේලපු කිරි පැකට්, කාඩ්බෝඩ්, වගේ දේවල්, නැවත කඩදාසි නිපදවන්නම භාවිතා කරන නිසා, සති දෙකකට වරක් ඒවා එකතු කරගෙන යනවා. මේ කඩදාසි, වේලලා, මිටියක් විදියට එකතු කරලා, කඩදාසි ටේප් එකකින්ම බැඳලා දුන්නම හරි.

මේ රෝස පාට, කහ පාට කසල බෑග් හා අනිත් සියලුම දේවල් දමන්නට, නිවාස කිහිපයකට පොදුවේ, දැල් වලින් හදපු පෙට්ටි සවි කරලා තියෙනවා. කසල එකතු කරන ලොරිය, මේ දැල් පෙට්ටිය ලඟට ඇවිත් තමයි කසල ටික අරන් යන්නේ. ඔවුන් එන්නේ උදේ 8.30 න් පසු නිසා, ඊට කලින් කුණු ටික මේ පෙට්ටියට දාල තියන්න ඕන.

මේ එක එක කසල වර්ග එකතු කරන්නේ, එක එක දවස් වල නිසා, එකතු කරන තොරතුරු ඇතුලත් කැලැන්ඩරයකුත්, අපට අර ඉහත සඳහන් කඩදාසියත් එකක්ම ලැබෙනවා, මේ වගේ. 




ඒ දවසට අදාළ නැති වෙනත් කසල වර්ගයක් පෙට්ටියේ තිබුනොත්, කසල එකතු කරන අය ඒ කසල ටික ඉතිරි කරලා අනිත් ටික අරන් යනවා. එක දවසක් මම, මැයි 31 වගේ දවසක්, මැයි 17 වගේ දවසක් එක්ක පටලවාගෙන, කඩදාසි වගයක් පෙට්ටියට දාලා තිබිලා, ඒ ටික ඉතුරු කරලා ගිහින් තිබුණා. නමුත් අපේ අහල පහල ඉන්න අයට නම් එහෙම අත්වැරදීම් වෙන්නේ නැති තරම්. එදා මම ඒ කඩදාසි ටික ආපහු අරන් ඇවිත්, ඊළඟ සතියේ යළිත් බාර දුන්නා.

ඊළඟට, ඔය කසල බහා දෙන බෑග්, අපි විසින්ම මිලදී ගන්න ඕන. සුපර් මාකට් වල, ෆාමසි වල, ඕනෑම තැනකින් පහසුවෙන් මේ බෑග් මිලදී ගන්නට පුළුවන්. ඒ වගේම ජපානයේ ජීවන වියදම හා සසඳද්දී, මේ බෑග් වල මිල ඉතා අඩුයි. නමුත් ඉතින් තමන් විසින් නිෂ්පාදනය කරනා කුණු ප්‍රමාණය අඩුයි නම්, මේ බෑග් මිලදී ගැනීමට වැය වෙන මුදලුත්, කාලයත්, (ඉතා සුළු වශයෙන් හෝ) ඉතිරි කරගන්නට පුළුවන්.

ඊළඟට අප ජලය ගැන කෙටියෙන් කිව්වොත්, අපේ ජල බිල්පතේ, කොටස් දෙකක් තිබෙනවා. එක කොටසක් තමයි අපි විසින් පරිභෝජනය කරන පිරිසිදු ජලය අපට සැපයීම සඳහා අය කරන මුදල. අනික් කොටස තමයි අප විසින් බැහැර කරපු අපවිත්‍ර ජලය නැවත පිරිපහදුව සඳහා අය කරන මුදල. මේ දෙකේම එකතුව තමයි මාසික ජල ගාස්තුව ලෙස අපට ගෙවන්නට ලැබෙන්නේ.

ගොඩක් වෙලාවට අලුතින් ගෙදරක පදිංචි උනාම, අවශ්‍ය කරන සියලුම ගෘහභාණ්ඩ හා උපකරණ, re-cycle කඩේකින් මිලදී ගන්නා නිසා හා, තමන් තවදුරටත් පාවිච්චි නොකරන දේ re-cycle කඩේකට හෝ අඳුරන කෙනෙකුට නිකම් ම දෙන පුරුද්ද නිසා, නැවත භාවිත කළ හැකි දේ කසල ලෙස එකතු වීම අඩු වෙලා තියෙනව. අපි වගේ දුප්පත් විශ්ව විද්‍යාල සිසුන්නම්, පුරුද්දක් විදියට, තමන්ගේ අධ්‍යාපන කටයුතු අවසන් වෙලා සියරට බලා යනකොට, තමන් භාවිත කරපු සියලුම දේවල් අවශ්‍ය අයට බෙදා දීම කරනවා.

කැලි කසල කියන්නේ ඕනෑම රටකට, සමාජයකට ප්‍රශ්නයක් තමයි. මම මේ තොරතුරු ලිවුවේ මෙහෙ නම් මෙහෙමයි කියලා නයෙක් අරින්නට නොවේ, කැලි කසල නිසි පරිදි කළමනාකරණය කරන්නට නම් නගරයේ ජනතාවගේත්, පාලනයේත් සමාන ලෙස වෙහෙස වීම හා සහයෝගය අවශ්‍ය බව කියන්නට පමණයි. පිරිසිදු පරිසරයක් වෙනුවෙන් ගෙවන්නට වෙන opportunity cost එක විදියට, අපි හැමෝටම ටිකක් මහන්සි වෙන්නට සිදු වෙනව. මේ කියපු ක්‍රමවේදය උනත්, කොයි තරම් දුරකට තිරසාරද, පරිසරයට හිතකරද, කියා කියන්නට මම හරියටම දන්නේ නැහැ.

කොහොම උනත්, සිදු වූ දේ ගැනත්, ඒ ඔස්සේ වෙන වෙන දේශපාලන හා පෞද්ගලික කෝන්තර පිරිමසා ගන්නට අපේ අය උත්සාහ කිරීම ගැනත්, ගොඩක් කණගාටුයි. "අපි හිටියානම් මෙහෙම වෙන්නේ නෑ" , "අපි මේකට විසඳුමක් යෝජනා කරලා ක්‍රියාත්මක කරන්නට තමයි හිටියේ" සහ "මේ ඔක්කොම පාලකයන්ගේ වැරදි, අපිට නම් කරන්නට දෙයක් නෑ" කියන සිහියෙන් මිදිලා, මේ කරදරය සිදු වුනේ තමන්ටයි කියල හිතාගෙන දැන්වත් හැමෝම අවදි වේවි යැයි ප්‍රර්ථනා කරමු.












3.31.2017

ජීවිතය, අතහැරිය යුතු තැනක් නොවේ

ෆේස්බුක් හි දුටු විප්‍රකාර කිහිපයක් පිලිබඳ ලියන්නට සිතා සිටියත්, කම්මැලිකම නිසා කල් දැමුණු ඒ සිදුවීම් දැනටමත් පරණ වී ඇති නිසා, කාලීන මාතෘකාවක් ගැන ලියන්නට සිතුවෙමි.


සාමාන්‍ය පෙළ ප්‍රතිඵල අපේක්ෂිත පරිදි නොලැබීම නිසා සිසුන් කිහිප දෙනෙකු සිය දිවි නසාගැනීම/නසා ගන්නට උත්සාහ කිරීම පිලිබඳ, පුවත් කිහිපයක් දුටිමි. සාමාන්‍ය පෙළ විභාගය ඇත්තටම අසමත් වන්නට අමාරු තරමේ පහසු විභාගයකි. නමුත්, එසේ අසමත් වූ පමණින්, අප මරණය ප්‍රර්ථනා කල යුතුද?



වැඩි කතාවකට පෙර, මේ දිගු වීඩියෝව බලන්නට අසන්නට, මම ඔබට ආරාධනා කරමි. මුල සිට අගටම නරඹන්නට අවශ්‍ය නැති නිසා, කරුණාකර මිනිත්තු 8:40 සිට මිනිත්තු කිහිපයක් ඉදිරියට නරඹන්න.





වීඩියෝව දිගු නිසාම, නරඹන්නට අපහසු අයට, එහි අන්තර්ගතය කියවා දැනගන්නට, පහත දක්වා තිබේ.



"ප්‍රංශයේදී, පැරිසියේ, කොන්ඩේ කපන තැනක, මම දවසක් ගිය වෙලාවක, අවුරුදු 98 ක ආච්චි කෙනෙක්, එයාගේ කොන්ඩේ ඉතිරි වෙලා තියන කෙස් ගස් ටිකට දම් පාට ගානවා, නැගිටින්න බෑ. මට හිතෙනවා, වල පයයි ගොඩ පයයි, කොයි වේලාවෙද දන්නේ නෑ. ඇයි මේ කොන්ඩේ පාට කරන්නේ?



ඇය කොන්ඩේ පාට කරලා ඉවර වෙලා, කණ්ණාඩිය දිහා බලාගෙන, කල්පනාකරනව, බලනව, හැඩවෙනව.


ජීවිතය කවදාකවත් අතහැරිය යුතු තැනක් නෙවෙයි. කිසිම මොහොතක ඔබ ජීවිතය අවසන් කියල, අත්හරින්න එපා.

කොයි මොහොතේ හෝ, බලාපොරෝත්තු වෙච්ච ආශාවන් කඩ වුණා නම්, කොයි මොහොතෙ හරි ඔබට පුළුවන් ඒක නැවත පටන්ගන්න. භග්න ආශා, බිඳුණු ආශා, කවදාවත් සදාකාලික නෑ. අලුතින් පටන් ගන්න පුළුවන්."

සාමාන්‍ය පෙළ ලියන සිසුන් මේ බ්ලොග් එක කියවාවි යැයි මා නොසිතන නමුත්, දරුවන් සිටින දෙමාපියන් කිහිප දෙනෙක් හෝ මෙය කියවාවි යැයි මම සිතමි..



පොහොසතුන්, උගතුන් බිහි කිරීම පසෙක ලා, අපි පිරිපුන් මිනිසුන් තනන්නට පටන් ගත යුතු වෙමු.



*****

උසස් පෙළ සමයේ, එක්තරා ටියුෂන් ගුරුවරයෙක් කියූ කතාවක්, මගේ මතකයට නැගේ.

හොඳ රිසල්ට් එකක් ඕන නම්, කැම්පස් යන්න ඕන නම්, ඉන්ජිනීරින්ග් යන්න ඕන නම්, මේ දවස් වල වැඩ කරන්න. ඒ සඳහා මහන්සි වෙන්න තියෙන්නේ මේ ටික දවස විතරයි. විභාගේ ලිවුවට පස්සේ, ප්‍රතිඵල ආවට පස්සේ හිත කරදර කරගෙන වැඩක් නෑ.

ප්‍රතිඵල ආවම, දිස්ත්‍රික් රෑන්ක් කොළෙත් අරන් හැම අවුරුද්දෙම මාව හම්බෙන්න අඩුම තරමේ එක සිසුවෙක් හෝ  එනවා මයි. 

"බලන්න සර්, මට ඉන්නේ ඉන්ජිනීරින් යන්න වැට උඩ නේ.."

ලිස්ට් එක දිහා බලාගෙන ඔවුන් මෙහෙම කියනවා.

"සර්, මෙයා ගෙදර ඔක්කොමත් එක්කම රට ගියා.. කැම්පස් යන්න ආයේ ලංකාවට එන්නේ නැහැ"

"සර්, මේ මෙයත් රිසල්ට් වලින් පිට රට කැම්පස් එකකට යන කතාවක් කියලා තිබුණ, මෙහෙ ඇප්ලයි කරන එකක් නැහැ"

"සර්, මෙයා ගිය පාර රිසල්ට් එකෙන් ෆිසිකල් සයන්ස් රෙජිස්ටර් වෙලා ඉන්නේ. මේ පාර ඉන්ජිනීරින් තේරුණාට යන්න බැහැ"

.....................

මේ විදියට යනකොට ඔවුන් මෙහෙමත් කියාවි දැයි මට හිතෙනව,

"සර්, මේ ළමයා හාර්ට් ඇටැක් එකක් හැදිලා මැරේවි නේද?"

.....................


තමන් එක්ක එකට ඉන්න සිසුන්ගේ රෑන්ක් සමග, ප්‍රතිඵල ආවට පසු තමන්ව සංසන්දනය කරගෙන ස්ට්‍රෙස් වෙලා වැඩක් නෑ. ඔබ ආස කරන කෝස් එක කරන්න ඕන නම්, විභාගයට පෙර වැඩ කරන්න.

අපේ වාසනාවට, මේ වගේ කතා කියන ගුරුවරුන් අපට ලැබී තිබිණි.

*****


උසස් පෙළ සමයේ, හැම වෙලේම පොතක් දිහා බලාගෙන, ගණන් සදමින් සිටින මා දිහා ටික දිනක් බලාගෙන සිටි තාත්තා මට මෙසේ කීවේය.

"පොඩ්ඩි, විභාගේ කියන්නේ හැමදේම නෙවෙයි. ඔයාට පුළුවන් හැටියට කරන්න. පාස් උනත්, ෆේල් උනත්, අපි හැමෝම ඔයත් එක්ක ඉන්නවා."

දිනක් උදෑසන ඇහැරී වෙලාව බැලූ විට, පන්ති යන්නට ප්‍රමාද වී ඇති බව දැනගෙන, මම අම්මාගෙන් මාව අවදි කලේ නැත්තේ මන්දැයි ඇසුවෙමි.

"චූටා ඊයේ රෑ වෙනකම් පාඩම් කළා නේ. මට අවදි කරන්න ලෝබ හිතුණ."

නමුත්, කලබලෙන් ඇඳ පැළඳගෙන මම පරක්කු වී හෝ එදත් පන්තියට ගියෙමි.


*****

එදිනෙදා ජීවිතයේ වියදම් හොයන්නටත්, දූවරුන් දෙදෙනෙක් ම හිටි අපේ පවුලේ අනාගතය වෙනුවෙන් වෙහෙසන්නටත්, දෙමවුපියන් වෙහෙසෙන හැටි අපි අපේම දෑසින් දුටුවෙමු. ඒ නිසාම, අපි ඉගෙනීමට ආස කළෙමු.

නමුත් අපේ අක්කාගේ යෙහෙළියකට මෙන්,

"මේ පාර මෙඩිසින් සිලෙක්ට් නොවුනොත්, බෙල්ල කපලා ඔලුව ගේට්ටුවේ ගහනවා"


යැයි නොකියා, අපිව කරුණාවෙන් උනන්දු කරන්නට, අපේ දෙමවුපියෝ සමත් වූහ. අපේ වාසනාවට, දුකත් සැපත් එකසේ දරන්නට හුරු කෙරූ, මෙවැනි දෙමවුපියන් අපට ලැබී තිබිණි.

*****

විභාගයක් අසමත් වීම හිතට දුකකි, එය සැබෑය.

දරුවෙකුගේ විභාග ප්‍රතිඵල අසන නෑ පිරිවර හා අසල්වාසීන් ඉදිරියේ, දෙමාපියන් අසරණ වෙති. එම අසරණ කම දෙමවුපියන්ට දුකකි. එයත් සැබෑය.

නමුත් මේ කිසිම දුකක්, මෙතරම් කල් උස් මහත් කළ දරුවාගේ මරණය ඇසුණු විට, දකින විට දැනෙන දුක තරම් දුකක් නොවේ...

*****

"ජීවිතය කවදාකවත් අතහැරිය යුතු තැනක් නෙවෙයි. කිසිම මොහොතක ඔබ ජීවිතය අවසන් කියල, අත්හරින්න එපා."






ජපන් කතා - කසල බැහැරකිරීම

මේ දවස් වල කුණු කතා ගොඩක් ඇදෙන නිසා, ජපානයේ කැලිකසල කළමනාකරණය පිලිබඳ මගේ අත්දැකීම් ටිකක් ලියා තබන්නට හිතුව. ජපානයේ කැලි කසල ඇතුළු බොහෝ ...